Máy x quang là công cụ chẩn đoán hình ảnh được sử dụng phổ biến tại các bệnh viện và phòng khám. Trên thị trường có rất nhiều nhà sản xuất với nhiều dòng máy khác nhau, do đó việc chọn mua một máy x quang phù hợp với nhu cầu sử dụng và ngân sách không phải là điều dễ dàng. Các loại máy X-quang trên thị trường được phân loại từ phân khúc thấp đến cao, dựa trên nhiều yếu tố như tính năng, nguồn gốc và thương hiệu sản xuất. Vậy hiện nay đang có bao nhiêu loại máy x quang trên thị trường? Xem ngay cách phân biệt các loại máy x quang trên thị trường.
Có nhiều cách phân loại máy x quang tuỳ thuộc vào cấu trúc, chức năng, công nghệ xử lý hình ảnh
Theo cấu trúc máy: X quang cố định, X quang di động, X quang xách tay
Theo công nghệ xử lý hình ảnh: X quang cổ điển (dùng film), X quang chiếu (màn chiếu), X quang kỹ thuật số gián tiếp (CR), X quang kỹ thuật số trực tiếp (DR)
Theo chức năng: X quang thường quy, X quang răng, X quang vú, X quang can thiệp
Máy chụp X-Quang hiện nay bao gồm nhiều loại khác nhau như X-quang cổ điển, X-quang kỹ thuật số gián tiếp CR (Computed Radiography) và X-quang số trực tiếp DR.
Hiện nay, các máy chụp X-quang truyền thống đang dần được thay thế bởi hệ thống x quang CR và thậm chí các dòng máy x quang kỹ thuật số trực tiếp DR (Direct Radiography). Những thiết bị hiện đại này mang lại hình ảnh chất lượng cao hơn và an toàn hơn cho người sử dụng.
Dùng hệ thống phim/bìa tăng quang để chụp các bộ phận của cơ thể. Phim được đặt trong cassette và cassette được đặt phía sau vùng cần chụp. Khi tia X xuyên qua vùng này, nó sẽ tác động lên phim. Sau khi phơi sáng, phim được đưa vào phòng tối để xử lý bằng hóa chất hiện hình và định hình. Trong quá trình rửa phim, người ta sử dụng AgCl; những vùng bị tia X tác động sẽ không bị mất đi (có màu đen), còn những vùng không bị tia X tác động (như xương cản tia X) sẽ bị trôi đi (có màu trắng). Phim sau đó được đọc trên một hộp đèn chuyên dụng. Đây là hình ảnh vĩnh viễn, không thể thay đổi, và khó khăn trong việc lưu trữ, sao chép và tìm kiếm. Hiện tại, máy X-quang cổ điển sử dụng phim âm bản ít được sử dụng do nhiều yếu tố như vấn đề an toàn bức xạ, vệ sinh môi trường và sự bất tiện. Thay vào đó, máy X-quang kỹ thuật số ngày càng được ưa chuộng vì nhiều ưu điểm: an toàn hơn, hình ảnh được lưu dưới dạng số, có thể lưu trữ trong máy tính và dễ dàng chỉnh sửa.
Hệ thống này tương tự như x quang cổ điển, nhưng thay vì sử dụng máy phát tia x quang và phim/bìa tăng quang thông thường, nó sử dụng tấm tạo ảnh (Imaging plate) có lớp phủ Phosphor có khả năng lưu trữ và phát sáng khi được kích thích (photostimulable luminescence). Khi tia X chiếu vào tấm tạo ảnh, nó sẽ tạo ra một ảnh tiềm (latent image). Sau đó, tấm tạo ảnh này sẽ phát sáng lần nữa khi được quét bởi tia laser trong máy số hóa (digitizer). Ánh sáng này được thu lại và chuyển đổi thành hình ảnh kỹ thuật số, nghĩa là có sự chuyển đổi từ hình ảnh analog sang digital. Hình ảnh kỹ thuật số này sẽ được chuyển sang máy tính để xử lý. Tấm tạo ảnh có thể được xóa bằng ánh sáng trắng và tái sử dụng. Số lần tái sử dụng phụ thuộc vào công nghệ, chất liệu và nhà sản xuất của tấm tạo ảnh.
Kỹ thuật này giống máy chụp ảnh kỹ thuật số, vì cũng dùng nguyên tắc tương tự là bảng cảm ứng và cho hình ngay sau khi chụp. Nguyên tắc tạo ảnh là nhờ bảng cảm ứng (Sensor panel) cấu tạo do sự kết hợp của lớp nhấp nháy (Scintillator) gồm các lớp cesiumiodide/thallium và tấm phim mỏng transistor (TFT) với silicon vô định hình (amorphous silicon). Bảng cảm ứng này thay thế cặp phim/bìa tăng quang cổ điển, sau khi được phô xạ, sẽ chuyển hình và hiển thị trên màn hình máy tính sau khoảng 5 giây và có thể chụp tiếp ngay không cần xóa như CR.
Ngày nay, nhờ sự phát triển của ngành điện tử và kỹ thuật số: máy X quang đã được sản xuất với công nghệ mới hiện đại như: máy chụp X quang cao tần, máy CT scanner, máy X quang nhũ ảnh chụp tuyến vú, máy X quang chụp mạch xóa nền DSA…
X quang kỹ thuật số là sự phát triển của kỹ thuật hiện đại. Được phân loại thanh 2 loại máy
Bảng so sánh x quang thường quy và x quang kỹ thuật số
| X quang truyền thống | X quang kỹ thuật số | |
| Kỹ thuật | Cần tuân thủ nghiêm ngặt quy định về phòng tối | Không cần hóa chất, không yêu cầu phòng tối nghiêm ngặt |
| Chất lượng phim | Phim phụ thuộc nhiều vào các yếu tố như phơi xạ, nhiệt độ, nồng độ hóa chất hiện hình và định hình | Tấm tạo ảnh và màn hình cảm ứng có thể tái sử dụng nhiều lần, cho ra hình ảnh chất lượng cao và có thể khảo sát nhiều mô khác nhau trên cùng một phim |
| Khả năng lưu trữ | Gặp khó khăn trong việc lưu trữ, sao chép và chuyển gửi | Dễ dàng lưu trữ, sao chép và chuyển gửi nhanh chóng qua mạng internet |
| Chất lượng hình ảnh | Hình ảnh cố định, không thể cải thiện chất lượng sau khi phơi xạ, phải chụp lại nhiều lần gây tốn kém và tăng nguy cơ nhiễm xạ cho bệnh nhân | Hình ảnh có thể xem trực tiếp trên màn hình và chỉnh sửa, phóng to vùng cần quan sát, rất ít khi phải chụp lại |
| Chi phí | Chi phí đầu tư ban đầu thấp | Chi phí đầu tư ban đầu cao |
X quang kỹ thuật số là sự chuyển đổi bắt buộc trong thời đại kỹ thuật hiện đại ngày nay. Ngoài các tiện lợi vốn có của loại hình kỹ thuật số như chất lượng hình ảnh, khả năng lưu trữ, truyền tải, nhờ đó có thể giúp hội chẩn với các chuyên gia chẩn đoán hình ảnh trong và ngoài nước, giúp giải quyết nhanh chóng tình hình của bệnh nhân.